Archives

“ማለት እዩ” ትርጉም ዝህብዶ መምቀር ዘረባ

“ማለት እዩ” ትርጉም ዝህብዶ መምቀር ዘረባ

ብናእሽቱና፡ ማህደረ-ቓላት እንግሊዝኛ ኣብ ሕድ-ሕድ ኣብ እንዋጠረሉ ዝነበርና ግዜ፡ ሓንቲ ከም “ሕልሚ-ደርሆ” መዘናግዒት ዝኾነት ምምልላስ ትዝ ትብለኒ። መላሲ ንእተዋህበት ሕትቶ ብዘይ መግለጺ ንኽምልስ ኣቐዲምና ንሰማማዕ ነበርና። እታ ሕትቶ፡ “’ዋት’ ማለት እንታይ ማለትዩ፧” እያ። መላሲ፡ “እንታይ” ይብል። ሓታቲ፡ “’ዋት’” ይብል። እቲ ምምልላስ “እንታይ”ን “ ”ዋት”ን ክሳዕ ዜስለኪ ይደጋገም። ነቓጽ ከም’ዚ ከማይ ከኣ፡ “እወ” ኢሉ ብምምላስ ንእቲ ምልልስ ከም ዘይቅጽል ይገብሮ።

እታ ዝተዋህበት ምሉእ-ሓሳብ: ኣብ ክንዲ ብምልክት ሕትቶ ብምልክት ኣርባዕተ-ነጥቢ እንተ ተዛዚማ፡ ትርጉም ናይ ‘ዋት’ ትህብ፣ “እወ” ከኣ ብቑዕ መልሲ ይኸውን። “’ዋት’ ማለት እንታይ ማለት እዩ።” ኣብ’ዚ እዋን ግን እዛ “ማለት” እትብል ቃል ኣብ ኩሉ እትኣቱ ቃል ዝኾነት ትመስል።

ኣብ ዕላል፡ መደረን ቃለ-መጠይቕ እዛ “ማለት እዩ” እትብል ሓረግ ኪትደጋገም እሰምዕ። ንኣኣ ንምድህሳስ ክብል፡ ኣብ “ዩ-ትዩብ” ንዝሰማዕክዎ፡ ኮነ ኢለ ደጋጊመ ክሰምዕን ክቖጽርን ጀመርኩ። እንከይ ተፈለጠኒ፡ ተሰቢላትኒ፡ ኣብ ዘረባይ ከምሉቓ እውን እጀማምር ኣለኹ። “ይኽደነኒ”።

ትርጉም “ማለት፡ ናይ ሓደ ነገር ትርጉም/መግለጺ ንምሃብን ንምሕታትን እትትግበር ቃል እያ። ንኣብነት፡ “’መዓር’ ማለት. እንታይ ማለት እዩ፧” ኢልካ ድሕሪ ምሕታት፡ እወታዊ መልሲ፡ “ ‘መዓር’ ማለት .ምቁር ፍርያት ንህቢ እዩ” ዚብል መልሲ ይርከብ። ኣብ’ዚ፡ ”መዓር”ን “ምዓር”ን ኣብ ኣደማምጻ ቅርብት ስልዘለዎም ን”መዓር” ብ”ምዓር” ኪጸሓፍ ጌጋ እዩ። “ምዓር” ኣብ ኣደማምጻ ን”ዋው” ዝወሓጠ እዩ። ዓዊረ – ዐይረ-ምዓር (ምዕዋር)

ዳህሳስ ምንጪ ቃል “ማለት’፤
ምንጪ “ማለት” ካብ “ኣለ” ዚብል ቃል ኣምሓርኛ ከይኮነ ኣይተርፍን ኢለ እግምት። ትግርኛ፡ ንግሲ ቅ.ጥ. “ም” ብምልቃብ ስም የቕውም’። ንኣብነት፤ በልዐ – ምብላዕ፡ ሰተየ -ምስታይ፡ በለ – ምባል። ብተመሳሳሊ፡ ኣምሓርኛ፡ ቅ.ጥ. “መ”ን ድ.ጥ. “ት”ን ብልቃብ ስም የቕውም። ንኣብነት፣ በላ – መብላት፡ ጠጣ – መጠጣት፡ ኣለ – ማለት (መ+ኣለ+ት = መኣለት፣ “መኣ=ማ” – ማለት)

ካብ ግእዝ: ምንጪ ሃሰስ እንተ ተባህለ፡ ግሲ “ብህለ”: ረባሕታ “ብህለ” ከኣ ይብል/ይቤ፡ ትብህል፡ ተባህለ ንረክብ።
ኣርኣያ ካሳ
30 ግንቦት 2017

ቋንቋ

ትግርኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ቅድሚ ምዝታይ፡ ትርጉም ቋንቋ ምፍላጥን ምርዳእን ኣገዳሲ እዩ።

ቋንቋ ማለት …