ትንተና መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.4

ትንተና መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.4

ትንተና ናይ’ታ ኣብ ዝሓለፈ እታው (8 ሚያዝያ 2017) ዝቐረበት ጥቕሲ ቀጺሉ ይቐረብ።

እዛ ሕ.ጽ. ሓንቲ፡ ነዋሕን ዘይምዕርይቲን ም.ሓ. እያ። ብዓልቤታ ንጹር ኣይኮነን፣ ብ”መጻሕፍቲ” ጀሚራ ብ “ኪነብሩ ክኢሎም ኣለዉ”፡ ንጽሓፊ ብዝምልከት ግሲ፡ ትዓጹ። ሰዋስውኣዊ ዘይምዕሩይነታ ብምእራም፡ ብክልተ ዝተፈላለያ ሕ.ጽ. ክትቀርብ ትኽእል እያ። ነፍስ-ወከፍ ሕ.ጽ. ኣብ ኣርባዕተ ም.ሓ. ትምቀል። ኣቀራርብአን ንእዚ ዚስዕብ መክልዕ ይሕዛ፤

ሀ. “ጽሓፍቲ/ጽሓፊ” ከም ብዓልቤት ተወሲዱ እዞም ዚስዕቡ ኣርባዕተ-ኣካላት ም.ሓ. ክምስርሑ ይከኣል፤
1. እቲ ምሁራት ሰባት ዘይምርካብን ምርካብን ዚጠቅስ 2. ሓደ ሰብ ከም ዝተረኽበ ዚሕብር። 3. እቲ እተረኽበ ሰብ ዚጸሓፎ ምጥቃስ ። 4. ጽሓፊ ኣብ ታሪኽ ዝሓዞ ቦታ ምጥቃስ

ለ. “መጽሓፍ” ከም ብዓልቤት ተወሲዱ እዞም ዚስዕቡ ኣርባዕተ-ኣካላት ም.ሓ. ክምስርሑ ይከኣል፤
1. እቲ ጽሑፋት ዘይምርካብን ምርካብን ዚጠቅስ 2. ሓንቲ መጽሓፍ ከም ዝተርኽበ ዚሕብር። 3. እታ ዝተረኽበት መጽሓፍ ዝሓዘቶ ትሕዝቶ ምጥቃስ። 4. ኣብ ጽሑፋት ዝሓዘቶ ታሪኻዊ ቦታ ምጥቃስ

ትንተና፡ ሰዋስውኣዊ ዘይምዕሩይነት ጽሑፍ እዞም ዚስዕቡ ተረኺብም፤
(1) “መበል ዓሰርተ ሾሞንተ” – ልዕሊ ዓሰርተን ትሕቲ ዕስራን ዘለዉ ፍቕዲ “ው” መስተጻምር የድልዮም- ዓሰርተው ሸሞነተ። መላግቦ-ሕንጻት እንተ ዝኣትዎም፡ ብሓባር ንምንባብ ምሓገዘ – ዓሰርተው-ሸሞነተ
(2) “ክፍለ ዘመን” – ብጥምረት ኪንበቡ መላግቦ-ሕንጻጽ ኣብ መንጎ ይወሰኮም – ክፍለ-ዘመን
(3) “ፍርቂ ዓሰርተ ትሽዓተ” – መዓርጋዊ ቅ.ጥ. “መበል” ቀቅድሚ “ፍርቂ”፡ ከምኡ’ውን መስተጻምር ድ.ጥ. “ው” ደድሕሪ “ዓሰርተ” ጎዲሉ ኣሎ። እቲ ቅኑዕ – “መበል ዓሰርተው-ትሽዓተ”
(4) “ሓለቃ ፍስሃ” – ብግእዝን ብትግርኛን “ሓ” ሕደ ድምጺ ስለ ዘይሕዙ፡ “ሃለቃ” ካብ “ሓለቓ” ልሙድ መዓርግ ክህነት ብምዃኑ ብ”ሃለቃ” ይተካእ።
(5) “በዓል የሓ፡” – “ብዓል”ን “በዓል” ከም ዘርከበ ንቦታን ንክብረ-ዕለትን ይጸሓፉ እዮም። ኣብ’ዚ “ብዓል” ንቦታ ኪኸውን ባዕላዊ መርገጺ ተወሲዱ ኣሎ።
(6) ኣብ “መገሻ ዚገልጽ ዛንታ ዝሓዘ መጽሓፍ ብቋንቋ ትግርኛ ጽሒፎም” ዚብል እቲ “ዛንታ” ንእቲ “ዝሓዘ መጽሓፍ” ስለ ዚጠቕስ፡ እቲ “ዝሓዘ” ዚብል ቃል ኣየድልን፣ ከምኡ’ውን እቲ “መገሻ” መገሻ ጽሓፊ ስለዝኾነ ክንዲ-ስም ድ.ጥ. ይልገቦ፡ – መገሻኦም ዚግለጽ መጽሓፍ
(7) “ትግርኛ” ርእሱ ዝኸኣለ ንቋንቋ ዚገልጽ ቃል ስለ ዝኾነ፡ እቲ “ቋንቋ” ኣየድልን – ብትግርኛ ጽሒፎም።
(8) “ዓቢይ” – ዓብይ “ሳልስ+ዋው=ሳድስ” ወይ ከኣ “ዓቢ” እቲ ሳልስ ንእቲ ስዒቡ ዚመጸ “ይ” ይውሕጥ (ብ”ዓብዪ” ምጽሓፍ እውን ልሙድ እዩ)።
(9) “ኪነብሩ ክኢሎም ኣለዉ” ብ “ረኺቦም ኣለዉ” ይተካእ።

እረማ ናይ’ታ ኣብ ዝሓለፈ እታው (8 ሚያዝያ 2017) ዝቐረበት ጥቕሲ ኣብ ዚቕጽል ይቐረብ።

ኣርኣያ ካሳ
15 ሚያዝያ 2017

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s