ትንተና መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.1

ትንተና መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.1

ኣብነት ምምማይ ናይ’ታ ኣብ ዝሓለፈ እታው (22 ጥሪ 2017) ዝቐረበት ጥቕሲ ቀጺሉ ይቐረብ። ኣቀራርባኡ ኣብ ክልተ ይኽፈል፤
ሀ. ትንተና – ብኣረኣእያ መማዪ መጐት ዘይእሩምነት ጽሑፍ ይቐርብ።
ለ. እረማ – ንእቲ ዝቐረበ ጽሑፍ መሰረታዊ ምቅይያር ከይተገብረሉ ምዕሩይ ኣጽሓሕፋኡ ብመማዪ ይቐርብ።

መጀመርታ ኣብነት እቲ “ትንተና” እንሆ፤

ሀ. ትንተና፤
ብሓፈሽኡ፡ እዛ ም.ሓ. ዝሓቘፈቶም ሓረጋት ብምዕሩይ ምልክት ክልተ-ነጥቢ ተፈልዮም ኣለዉ። ኣንደበት ቀዳማይን ሳልሳይን ኣካል ብምሓዛ ነዊሓ። እቲ ዝነወሐ ኣካላ ብኣንደበት ሳልሳይ ኣካል ስለ ዝጥቀስ፡ እቲ ትንተና ብኡ ይጅመር።

ብኣንደበት ሳልሳይ-ኣካል ኪቐርብ እንከሎ፤

1. ብዓል-ቤት ም.ሓ. “ጽሑፋት” እዩ። እቲ “ብዓል-ቤት” ስም፡ 3ይ ኣካል፡ ተባእት (ጾታ ብግሲ ተወሲኑ)፡ ብዙሕ ቍጽሪ እዩ። መእሰሪ-ግሲ ም.ሓ. ከኣ “ቀሪቡ ኣሎ” እዩ፣ እዚ ከኣ 3ይ-ኣካል፡ ተባእት፡ ንጽል ቍጽሪ እዩ። ኣብ’ዚ ም.ሓ. ብዓል-ቤትን ግሲን ብቝጽሪ ኣይሰማምዑን።
2. እቲ “ጠቓሚ ኾይኑ ስለ ዝረኸብክዎ” ዚብል ሓረግ፡ ንኣነ (1ይ-ኣካል) የመልክት፣ ንእቲ ብ3ይ-ኣካል ዝቖመ ም.ሓ. ዘሪግዎ። ብተወሳሓኺ “ጠቓሚ”ን “ዝረኸብክዎ”ን ዝብሉ ግሲታት ንንጽል ቍጽሪ የምልክቱ፡ እቲ ብዓል-ቤት “ጽሑፋት” ግን ብዙሕ ቍጽሪ እዩ። ከምኡ’ውን “ኾይኑ” ዚብል ቃል፡ እቲ መሰረታዊ ቃል “ኮ”፡ ብዘይ ቀርኒ ኣይተጻሕፈን።
3. እቲ “ናጽነት ነስተንፍሰሉ እዋን” ዚብል ሓረግ፤ ሀ. “ናጽነት” ዝትንፈስ ነገር ኣይኮነን። ለ. “ነስተንፍሰሉ”፡ ቅ.ጥ. ክንዲ-ስም “እ” ምስ እቲ ዝትንፈስ ነገር ዘዛምድ ጐዲልዎ ወይ “እ” ከም እተዋሕጠ ዜመልክት ምልክት ስርዓተ-ነጥቢ የብሉን።
4. “ካብቲ ኣብቲ እዋን’ቲ” ዝብል ሓረግ ዘየድልዩ ድርብራብ “እቲ”ታት ሓቚፉ ኣሎ። “እቲ” ዝብል ኣመልካቲ ቅጽል፡ ኣብ ክልቲኦም መዋ. (“ካብ”ን “ኣብ”ን) ኣየድልን። ከምኡ’ውን ምልክት-ጭሕጋር ኣብ መንጎ “ኣብቲ”ን “ካብቲ”ን፡ “እ” ከም እተዋሕጠ ዜመልክት ምልክት የብሎምን።
5. “ተወሃሂዱ” ዝብል ግሲ ኣይቅኑዕን። ተወሃሃደ ማለት ሓደ ኮነ፡ ተሓወወሰ እዩ። እቲ ዝድለ ቃል ግን “ተዋደደ” እዩ፣ ሓደ ካብ ትርጉም “ተዋደደ” ከኣ ተገጣጠሙ-ተቐረበ ኮይኑ ምስ’ቲ ዝቐረበ መጽሓፍ ካብ ዝተፈላለዩ ጽሓፍቲ እተኣከበ ጽሑፋት ይሰማማዕ።
6. “ኣንባብያን” ዚብል ስም ካብ ረባሓታ-ግእዝ ዝረዓም ልሙድ ቃል እኳ እንተኾነ፡ ካብ ትግርኛ ዝኾነ ግሲ፡ “ነበበ”፡ ዝመበገሲኡ “ነበብቲ” ይምረጽ።

ብኣንደበት ቀዳማይ-ኣካል ኪቐርብ እንከሎ፤
ኣብ ርእሲ እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሱ ስሕተታት፡ እቲ “ጠቓሚ [ኮ]ይኑ ስለ ዝረኸብክዎ” ዚብል ከም ቀንዲ ሓረግ፡ ተወሲዱ ምትዕራርይ ግሲን ቍጽሪን የድልዮ። እቲ ምትዕርራይ ኣብ ካልኣይ ክፋል ትንተና፡ ኣብ “እረማ” ቀሪቡ ኣሎ።

ካልኣይ ክፋል ኣብነት ምምማይ፡ “እረማ”፡ ኣብ ዝቕጽል እታው ይቐርብ።

ኣርኣያ ካሳ
29 ጥሪ 2017

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s