ሓሰበ፡ ቀመረ

ኣብ ዝሓለፈ እታው (3 ለካቲት 2016) ብዛዕባ ኣፈቓቕዳ ተዘትዩ፤ ምስ ቍጽሪ ዝተተሓሓዙ ቃላት ኪድህሰሱ እዮም ከኣ ተባሂሉ ነይሩ። እቶም ዝተጠቕሱ ቃላት፤ ሓሰበ፡ ቀመረ፡ ቈጸረን ፈቐደን ነይሮም። እዞም ቃላት፡ ነፍስ-ወከፎም ልዕሊ ሓደ ፍሉያት ትርጕማት ኣለዎም። ሕደ ኣደማምጻን ኣጸሓሕፋን ዘለዎም ቃላት፡ ትርጕሞም ዝንጽሮ፡ ኣብ ምሉእ-ሓሳብ፡ ብትግባረ-ትሕዝትኦም ኪጸሓፉ እንከለዉ እዩ። ኣብ ያታዊ ስርዓተ-ጽሕፈት፡ ካብ ግእዝ ዝረዓሙ መዅሲ ዝድመጹ ግን ፍሉይ ፊደል ዝጥቀሙ ብዙሕ ቃላት ኣለዉ። ተጣበቕቲ ያታዊ ስርዓተ-ጽሕፈት፡ ንእዞም ቃላት ከም መራጐዲ መጐቶም የቕርብዎም። እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ፡ መዅሲ ዝድምጾም ቃላት፡ ግን ብዝተፈልየ ፊደል ንምጽሓፍ ኣማራጺ የብሎምን፣ ንእቲ ተደገምቲ ድምጺ ዘለዎም ፊደላት ይትርፉ ዝብል መጐት፡ ዘመናዊ ስርዓተ-ጽሕፈት፡ መራጐዲ ኪዀኑ ይኽእሉ።

ኣብ’ዚ ብዛዕባ ዝተፈላላየ ትርጕም “ሓሰበ”ን “ቀመረ”ን ኪድህሰስ እዩ፣ እንሆ ድማ፤

ሓሰበ (ግሲ) (ሓሙሽተ ትርጕም)
1 ሓሰበ (ግሲ) – ብቍጽሪ ዝስራሕ ሰርሐ፡ ገመተ፡ ኣራጠበ፡ ጸብጸበ።
2 ሓሰበ (ግሲ) – ሓንጐሉ ኣስርሐ፡ ኣብ ግምት ኣእተወ። ኣብ’ቲ ቦታ ምስ በጽሐ እንታይ ከም ዝገብር ሓሰበ።
3 ሓሰበ (ግሲ) – ሓለየ። ኣንታ ሓውይ! ኣብ ጸገም’የ ዘለኹ፣ ሕሰበለይ እባ፧
4 ሕሳብ (ስም) – ትምህርቲ፡ ሳይንስ ናይ ቍጽሪ፡ ዓቐን፡ ህዋ። ኣልጀብራ ሓደ ጨንፈር ሕሳብ እዩ።
5 ሕሳብ (ስም) – ኣብ ቤት-ንግዲ፡ ቤት-ብልዒ፡ ዝኽፈል ገንዘብ። ንእቲ ኣሳሳዪ፡ ሕሳብ ኪህበና ሓቲትናዮ።
ተወስኺ –
ሓሰበ፡ ከም ቅድመ-ጥብቆን ድሕረ-ጥብቆን ኣትዩ፡ ንእዞም ዝስዕቡ፡ ምስ ሕሳብ ዝምድና ዘይብሎም፡ ድርብ ቃላት የቍውም፤
ሀ. ሓሳብ-ልቢ – ትምኒት። ሓሳብ-ልበይ ሰሚሩለይ።
ለ ብሓሳብ-ተዋሕጠ – ኣስተንተነ፡ ተከዘ፡ ዝን-በለ። ብሓሳብ-ተዋሒጡስ ኣየቕለበን።
ሐ. ስነ-ሓሳብ – ፍልስፍና ኣተሓሳስባ።
መ. ክልሰ-ሓሳብ – መግለጺ ሓደ ኣምር ወይ ሓሳብ። ብክልሰ-ሓሳብ ቅቡል ነይሩ፡ ትባረኡ ግን በርቲዑ።

ቀመረ (ግሲ)፡ (ክልተ ትርጕም)
1.1. ቀመረ (ግሲ) – ቈጸረ፡ ፈለየ፡ ሕሳብ-ገበረ፡ ብቀመር ዝቖመ ግድል ፈትሐ።
1.2. ቀመር (ስም) – ክልተ ስርሓት-ሕሳብ ብይኸውን (=) ዝተዛመዱ። ኣብነት፤ ሀ+3 = 5። መስርሕ ምፍታሕ- ግድል ቅመራ ይብሃል።
1.3. ቀማሪት (ስም) – ስርሓት-ቍጽሪ (ምድማር፡ ጕዳል፡ ምርባሕን ምምቃልን) እትግብር ኤልክትሮኒካዊት-ኣቕሓ።
2.1 ቀመረ (ግሲ) – ቀስቲ-መሰል ህንጻ ሰርሐ፣ ልዕለ-ቅርጺ ገዛ (ዘይተመልአ) ሰርሐ።
2.2 ቀመር (ስም) – ቅርጺ-ቀስቲ ዘለዎ ህንጻ፡ መዛርዕ ዘይተዛዘመ ገዛ። ቀመር-ትሪኦምፍ፡ ኣብ ፓሪስ፡ ፈረንሳ ዝርከብ ቀመር እዩ። ሰኣን ገንዝብ፡ እታ ገዛ ኣይተመለአትን፡ ቀመር ጥራይ ኰይና።

ኣብ ዝመጽእ፡ “ቈጸረ”ን “ፈቐደ”ን ኪድህሰሱ እዮም።
ኣርኣያ ካሳ
16 ለካቲት 2016

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s