ስርዓተ-ጽሕፈት ትግርኛ

ስርዓተ-ጽሕፈት ትግርኛ
ስርዓተ-ጽሕፈት ማለት ቃላት ብኣየኖት ፊደላት ከም ዝጸሓፉ ዜመልክ ኣገባብ ማለት እዩ። እዚ ስነ-ቓል ዘድለየሉ፡ ዝተፈላለየ ኣጽሓሕፋ ስለ ዘሎን ሓባራዊ ርድኢት ንምጥራይን እዩ።

ብሓፈሽኡ፡ ኣብ’ዚ እዋን፡ ከልተ መዳይ ትግባረ-ጽሕፈት ትግርኛ ኣሎ። ንምልላዮም ኪጥዕም ንሓዲኦም ያታዊ ስርዓተ-ጽሕፈት ንእቲ ካልኣይ ከኣ ዘመናዊ ስርዓተ-ጽሕፈት ተባሂሉ ኣሎ።

ሀ. ያታዊ ስርዓተ-ጽሕፈት ትግርኛ ዝበሃል፡ ቃላት፡ ኣደማምጻኦም ብዘይገድስ፡ ብመበቆላዊ (ግዕዝ) ኣጸሓሕፋኦም ይጸሓፉ። ኣብዚ እቶም ብልማድ ጎሮሮኣውያን ዝበሃሉ – ሆይ፡ ሐውት፡ ኀርም፡ አልፍን ዐይንን – ግእዞም (ሀ-ሐ-ኀ-አ-ዐ) ድምጺ ራብዕ (ሃ-ሓ-ኃ-ኣ-ዓ) ኣለዎ። ብተወሳኺ ሕደ-ድምጺ ግን ዝተፈላላዩ ቅርጺ ብዘለዎም ፊደላት ዝተጻሕፉ ቃላት ዝተፈላለዩ ትርጉማት ዝሕዙ ኣለዉ።

ለ. ዘመናዊ ስርዓተ-ጽሕፈት ዝበሃል፡ ቃላት ብዝውክልዎም ድምጺ ይጸሓፉ። ከምኡ’ውን ሕደ ድምጺ ግን ፍሉይ ቅርጺ ዘለዎም ፊደላት (ሠውት/ሳት፡ ሆይ/ኀርምን ጸደይ/ፀጳን) ንሓዲኦም ጥራይ (ሳት፡ ሆይን ጸደይን) ብምዝውታር ይጽሓፍ፣ ፊድላት ሠውት፡ ኀርምን ፀጳን ኣይትግበሩን። ኣብ ትግርኛ፡ ሐውት ንጹር ፍሊይን ድምጺ ስለ ዘሎዎ ከም ልሳነ-ግእዝ ምስ ሆይን ኀርምን ኣይቁጸርን፣ ከምኡውን አልፍን ዐይንን ሕደ ድምጺ የብሎምን።

ብቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ዝፈርዩ ጽሑፋት ትግርኛ ንያታዊ ስርዓተ-ጽሕፈት ዝኽተሉ ይመስሉ። ከምኡዉን ንዕቃቤ ፊደልን መሰረት ቋንቋ ትግርኛ ስለ ዝዀነን፡ ትግርኛ፡ ብያታዊ ስርዓተ-ጽሕፈት ኪጸሓፍ ኣለዎ ዝብሉ ኣለዉ።

ትግርኛ ደረጃኡ ዝሓለወን መምርሒ ዚኸተልን ምስ ዝኽውን ኪምዕብል ዕምሩ-ኪነውሕን ይኽእል። ጽሓፍቲ ብዝመረጽዎ ንጹር መንገዲ ጽሑፎም ከፍርዩን ተኸተልቲ ከጥርዩን ይግባእ።

ኣብ ዝቕጽል እታው ኣብነታት እዘን ክለተ ስርዓተ-ጽሕፈታት ኪቐርብ እዩ።
ኣርኣያ ካሳ
06 ነሓሰ 2015

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s