ካብ ብዓል ጣፍ፡ ብዓል ኣፍ

“ካብ ብዓል ጣፍ፡ ብዓል ኣፍ” እትብል ብሂል መስደም ወይ ግርምቢጥ ንዝዀነ ተርእዮ ንምግላጽ ተገልግል። ኪኢላ-ዘረባ ዝዀነ ሰብ ግን ጭብጢ ዘይብሉ፡ ኣብ ልዕሊ ጭብጢ ዘለዎ ሰብ፡ ጸብለልነት ከርእይ ኣብ ዝህቅነሉ እዋን ንምግታኡ እትዝውተር ብሂል እያ።
ካባ ቍውም-ነገር ብሂል ናብ ኣጸሓሕፋ ብምስጋር ናብ እዛ እትስዕብ እስከ ነቕልብ፤

“ካብ በዓል ጣፍ፡ በዓል ኣፍ”።

ካብ ምቕላብ ቀጺልና ንእዚኣን ንእታ ቀዳመይቲን ብጽሕፈት፡ ብኣደማምጻን ብመልእኽቲን ንዳህስስ፤

  1. ብጽሕፈት – ኣብ ጽሕፈት እንተ ኣቕለብና፡ ኣብ’ታ ቀዳመይቲ “ብዓል” ብ “ብ-ሳድስ-ፊደል”፡ ኣብ’ታ ካልአይቲ ከኣ “በዓል” ብ “በ-ግእዝ-ፊደል” ተጻሒፈን ግሁድ ፍልልይ ኣለወን።
  2. ብኣደማምጻ – ኣብ ንባብ፡ ካብ ርቀት ኣደማምጻ “ብዓል”ን “በዓል”ን እተላዕለ ፍልልይ ኣደማምጻ ዳርጋ ኣይክሰተለንን።
  3. በመልእኽቲ – ኣብ ትሕዝቶ መልእኽቲ እንተ ኣቕለብና፡ ካብ ትግባረ-ትሕዝቶ ምሉእ-ሓሳብን ካብ ምልከት ትግርኛን እተላዕለ፡ መልእኽተን ነብሰ-ብሩህ ኰይኑ፡ ፍልልይ የብለንን።

ኣብ ላዕሊ ብዝቐረበ ዳህሳስ፡ “ብዓል”ን “በዓል”ን ተወራረስቲ ድየን፧ እንተ ዘይኰና፡ ኣየነይተን እያ እታ ቅንዕቲ፧ ዝምድናአን ንምብራህ መዝገበ-ቃላታዊ መግለጺአን እንሆ፤

በዓል – ካብ ግሲ “በዓለ” ዝነቐለ ስም ኰይኑ ኣብ እተወሰነ ወርሓት፡ ዕለት ወይ እዋን ከቢሩ ዚውዕል መዓልቲ እዩ። ንኣብነት – በዓለ-ማርያም፡ በዓል ናጽነት።
ኣብ’ዚ ተወሳኺ ኪስትብሃል ዝግብኦ “ብዓል” ዝብል ቃል ኣብ ረባሓታ-ግሲ “በዓለ” ቅድመ-ጥብቆታት “ይ” ኣዛማዲን “ም” ስማዊን ኪሊቀቦ እንከሎ ከም ዝኽሰት እዩ። ምስ እቲ ቀጺሉ ዚግለጽ “ብዓል” ዝብል ቃል ዝምድና የብሉን። ንኣብነት – ይብዓል – እቲ ዕለት ከም ዝኽበር ይዅን (ከም ይብላዕ)፡ ምብዓል – ናይ በዓል ተግባር (ከም ምብላዕ) ከምኡ’ውን ይበዓል – ትዛዝ (ከም ይበላዕ)።

ብዓል – ናይ ሓደ ነገር ዋንነት ወይ ናይ ምህላው (ንጽል) ንምግላጽ ዚዝውተር ቅድመ-ጥብቆ ከምኡ’ውን ዝርዝር ናይ ብዙሕ ሰባት ንምጥቃስ ኣብ ክንዲ “እኒ” ዚዝውተር ቃል እዩ። ንኣብነት – ብዓል-ገመል፡ ብዓል-ኣመል (ገመል ዝውን፡ ኣመል ዘለዎ ሰብ)፣ ብዓል ኣብርሃም (እኒ ኣብርሃም)፡ ብዓል መን (እኒ መን) እዩ። ናይ “ብዓል” ብዙሕ “ሰብ” እዩ። ንኣብነት፤ ሰብ-ገመል፡ ሰብ-ኣመል።

መደምደምታ፤ “ብዓል”ን “በዓል”ን ተወራረስቲ ቃላት ኣይኰናን፡ ክልተ ዝተፈላለያ ትርጉም ዘለወን እየን። እታ ብሂል ንዋንነት ስለ እተመልክት እቲ ቅኑዕ ኣጸሓሕፈኣ እቲ ብ”ብዓል” ዝተጻሕፈ እዩ።

ኣብ ዝቕጽል፡ “ዝብኢስ ክሳዕ ዝደለዎ ይሕንክስ” እትብል ብሂል ክትቀርብ እያ።

ኣርኣያ ካሳ
15 ለካቲ 2015

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s