ብዙሓት እናረኣዩኻ ብላዕ፡ ሓደ እናረኣየካ ኣይትብላዕ

ቅድሚ ናብ ርእሰ-ነገር ምእታው፡ እረማ
ኣብ ዝሓለፈ እታው (30 ታሕሳስ 2014)፡ ሳልሳይ ሕጡበ-ጽሑፍ፡ ሰዋስውኣዊ ጌጋ (ዘይምስምማዕ ብዓል-ቤትን ግሲን) ኣሎ። እቲ ስሕተትን መአረምታኡን ኣብ ታሕቲ ብጕሉሕ ተመልኪቱ ኣሎ።
ጌጋ፤
ኣብ ስነ-ጽሑፍ፡ ቃላት ብእቲ እሩም ቅርጾም ኪጸሓፉ ይግባእ፣ ስለ ዘይደናግር ከም ዘርከበ ምጽሓፍ ንደረጃን ምዕባለን ስነ-ጽሑፍ ይዕንቅጽ እዩ።
እሩም፤
ኣብ ስነ-ጽሑፍ፡ ቃላት ብእቲ እሩም ቅርጾም ኪጸሓፉ ይግባእ፣ ስለ ዘየደናግሩ ከም ዘርከቡ ምጽሓፍ ንደረጃን ምዕባለን ስነ-ጽሑፍ ይዕንቅጽ እዩ።

ናብ ርእሰ-ነገርና ንመለስ።

ሕመረት እዛ “ብዙሓት እናረኣዩኻ ብላዕ፡ ሓደ እናረኣየካ ኣይትብላዕ” እትብል ብሂል ንጽጕም ሓግዝ እዩ። እቲ ቀጥታዊ ኣቀራርባ ጽሑፋ ዝእምቶ፡ ንሓደ ሰብ ተባሂሉ ዝተቐረበ ምግቢ፡ ንብዙሓት ምክፋል “ንኣፍ ጠልቆም፡ ንኸብዲ ሓጥያት” ኰይኑ ንሓደ’ኳ ኣየዕግብን። ስለ’ዚ ሓደ ሰብ ንበይኑ ኪበልዕ ቅቡል እዩ። እንተኾነ፡ ንሓደ ሰብ ወይ ንካብ ሓደ-ንላዕሊ ዝዀኑ ሰባት ተባሂሉ ዝተቐረበ ምግቢ ተወሳኺ ሓደ ሰብ ኬዐንግል ይኽእል እዩ። ስልዚ ከኣ “ሓደ እናረኣየካ ኣይትብላዕ” እተባህለ። እቲ ውስጠ-ሚስጢራ ከኣ፡ ሓደ ወይ ውሑዳት እንክጽገሙ ስቕ ኢልካ ምርኣይ ዓገብ’ዩ፡ ሓገዝካ ኣወፊ ዝብል ምዕዶ ሰናይ ተግባር እዩ።

ኣብ ሰዋስውኣዊ ትንተና ዝቐረበት ምሉእ-ሓሳብ እስከ ነድህብ። እዛ ብሂል ብ “ብዙሓት እንዳ ረኣዩኻ ብላዕ፡ ሓደ እንዳ ረኣየካ ኣይትብላዕ” ተጻሒፋ ምርኣይ ልሙድ እዩ፣ ከምኡ’ውን “ረኣየ” ብ “ርኣየ” ክጸሓፍ ይግብኦ። ቅድም ዳህሳስ “እንዳ”ን “እና”ን እንሆ፤

ሓይሊ-ልማድ ጓዕጺጽዎ “እና” ብ “እንዳ” ተተኪኡ ኪጸሓፍን ከም ቅቡል ኪውሰድን ይርከብ። ኣብ ዝርርብ፡ ኣብ ትሕዝቶ መልእኽቲ ብምትኳር፡ ፍልልይ ምርድዳእ ኣይኽሰትን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ወዝባዊ ንባብ ጽሑፍ። እንተዀነ “እና”ን ”እንዳ”ን ተወራረስቲ ቃላት ኣይኰኑን። ክልተ ዝተፈላለየ ትርጕም ዘለዎም ቃላት ኰይኖም ሓዲኦም ተውሳኽ-ግሲ እቲ ካልኣይ ከኣ ስም እዩ። ዋላ መልእኽቱ ርዱእ እንተዀነ፡ ፍልልዩ ንዝርድኦ ሰብ ከንብብን ክሰምዕን እንከሎ ሕርኽርኽ ይብሎ’ዩ። ሰዋስውኣዊ ድህሰሳኦም ምስ ኣብነታቱ እንሆ፤

“እና” (ቅድመ-ጥብቆ) ተወሳኽ-ግሲ እዩ። ክልተ ትርጕም ኣለዎ፤
ሀ. ኣገባብን ኵነትን ንምግላጽ ዚዝውተር። ንኣብነት – እናሰሓቐ ኣትዩ ። ተዓዘብ – ‘እንዳ ሰሓቐ ኣትዩ’ ዝብል ሙሉእ-ሓሳብ ጌጋ እዩ።
ለ. ምድግጋም ንምግላጽ ዚዝወተር። ንኣብነት – እናኪመጽእ ሓለዋት ይህበኒ (ኪመጽእ፡ ኪመጽእ እንከሎ)።

“እንዳ” ስም እዩ። ክልተ ትርጕም ኣለዎ፤
ሀ. ዝተፈላለየ ቦታት/ነገራት ዜምልክት 1. ቤት፡ ሰፈር፡ መንበሪ 2. መቐመጢ፡ መትሓዚ፡ መዕቖሪ፡ 3. ሸቐጥ፡ ኣገልግሎት ንግዲ፡ ዕዳጋ ዝካየደሉ ቦታ።
ንኣብነት – እንዳ ኣብርሃም (ኣብርሃም ዝነብረሉ/ዝውንኖ ቤት)፡ እንዳ ጨው/በርበረ (ጨው/በርበረ ዝቕመጠሉ ኣቕሓ)፡ እንዳ ሻሂ (ሻሂ ዝሽየጠሉ ቦታ)።
ለ. ጃንዳ፡ ዓሌት፡ ማይ-ቤት የመልክት (ብዙሕ – እንዳታት)።
ከምኡውን “እንዳ” ከም ክንዲ-ስም የገልግል እዩ። ንኣብነት – “እንዳ ማርያም ተሳሊመ” ኪጸሓፍ እንከሎ “እንዳ” ን “ቤተ-ክርስትያን” ዚትክእ ምዃኑ ብግሲ “ተሳሊመ” ብሩህ እዩ። “እንዳ ሚካኤል ከይደ” ኪበሃል እንከል ግን ብሩህ ኣይኰነን፡ መልእኽቲ ዘነጽር ተወሳኺ ሓበሬታ የድልዮ። ምኽንያቱ እቲ “እንዳ” ን”ቤት” ሚካኤል ዝተብህለ ሰብ ወይ ከኣ ን”ቤተ-ክርስትያን” ቅዱስ ሚካኤል ኬመልክት ስለ ዝኽእል።

ረኣየ ወይ ርኣየ ፧

ሱር-ግሲ ‘ረኣየ’፡ “ኣ” ጓዕጺጽዎ ንምጥዕዓም-ድምጺ እንተ ዘይኰይኑ ብመጐት “ርኣየ” ኢልካ ኪጸሓፍ ኣለዎ። ን’ረኣየ’ን ከምኡ ዝኣመሰሉን ሱር-ግሲታ ስለ-ምንታይ ብሳድስ-ፊደል ኪጅምሩ ከምዘለዎም ቅድሚ ሕጂ ዝቐረበ መጐት ኣሎ (ኣርኣያ ካሳ፡ 2013)። እዚ ከኣ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፡ ኣብ ዓምዲ ልሳናትን ተዛረብቶምን” ካብ ዝወጹ ዓንቀጻት ዝተበገሰ እዩ። ንምክትታሉ ንኽጥዕምን ከም መያይጢ ‘ኣርእስቲ’ ንኬገልግልን ኣብ ዝቕጽል እታው ንበይኑ ኪቐረብ እዩ።

መወከሲ-ጽሑፍ

ኣርኣያ ካሳ (2013 መስከረም 9)። ዓምዲ ልሳናትትን ተዛረብቶምን ወ ባህሪ ኣደማምጻ (ዘይተሓትመ)።

ኣብ ዝቕጽል፡ ”ረኣየ ወይ ርኣየ ፧” ብዝብል ኣርእስቲ እቲ ቅኑዕ “ርኣየ” ምዃኑ ኪግለጽ እዩ።

ኣርኣያ ካሳ
18 ጥሪ 2015

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s